Schreef of schreefloos: welk lettertype kies je?
Voor tekst op een scherm en voor kleine letters op papier kies je schreefloos. Voor lange gedrukte teksten mag een schreefletter, maar het is geen wet meer. Het formaat en het gebruik bepalen de keuze, niet de smaak.
Laatst bijgewerkt: 22 augustus 2026 · Dave Counotte, productieleider print bij Vogelaar
Wat is een schreef eigenlijk?
Schreven zijn de kleine dwarsstreepjes aan de uiteinden van een letter. Een letter mét die streepjes heet een schreefletter, in het Engels een serif. Een letter zonder heet een schreefloze letter, een sans-serif: sans is Frans voor zonder.
Dat is het hele verschil. Alles wat erna komt gaat over waar je ze inzet.
Waar werkt welke letter?
| Soort | Waar het werkt | Waar het misgaat |
|---|---|---|
| Schreef | Lange gedrukte teksten: boeken, tijdschriften, jaarverslagen. De schreven geleiden het oog langs de regel | Klein gezet, of op een scherm met weinig resolutie. De streepjes lopen dan dicht |
| Schreefloos | Schermen, formulieren, kleine letters, adressering, alles wat snel gescand wordt | Een lange lopende tekst in een te zware schreefloze zet je vast |
| Creatief of script | Eén kop, een titel, een uitnodiging. Als sfeer het doel is | In een lopende tekst, in een adres, of onder de 10 punt. Dan is het geen sfeer meer maar een leesprobleem |
De oude regel schreef voor papier, schreefloos voor beeldscherm klopt niet meer zo strikt. Schermen zijn scherper geworden en lange teksten in een schreefloze letter zijn heel gewoon. Wat wél is gebleven: hoe kleiner de letter, hoe meer je wint met schreefloos.
Wat wij in de praktijk zien misgaan
Wij drukken en versturen elke dag, en er zijn drie dingen die we telkens terugzien.
Een sierlijke letter in het adresblok. Het adres wordt door een machine gelezen en door de bezorger. Een script- of handletterlettertype maakt daar van een adres een raadsel. En dit is geen smaakkwestie: PostNL schrijft het voor.
| Eis van PostNL | Wat er staat |
|---|---|
| Lettertype | Schreefloos. Geen cursief en geen gotisch; handschriftletters zijn veelal niet machinaal leesbaar |
| Lettergrootte | Minimaal 7 punt, maximaal 17 punt, en het hele adres in één lettergrootte |
| Hoofdletters | Bij 7 tot 10 punt moet het adres in hoofdletters |
| Regels | Minimaal 3, maximaal 6, links uitgelijnd en evenwijdig aan de onderzijde |
| Regelafstand | Overal gelijk, minimaal 1 mm en maximaal 5 mm |
Bron: PostNL, Vormgevingsvoorwaarden, geldig vanaf 18 augustus 2025 (versie 2025.v02).
Voldoet het adres daar niet aan, dan kan de zending een langere overkomstduur krijgen en kunnen er extra verwerkingskosten in rekening worden gebracht. Dat is de reden dat wij hier streng op zijn: het is niet onze voorkeur, het is de voorwaarde waaronder je post machinaal verwerkt wordt.
Een lettertype dat niet alle tekens heeft. Zodra we namen in een mailing personaliseren, komen er accenten en bijzondere tekens langs: é, ë, ø, ł, ç. Heeft het lettertype die tekens niet, dan verschijnt er een blokje of valt de naam terug in een andere letter. Dat zie je pas op de drukpers, en dan gaat het om duizenden stuks. Test je lettertype dus op de moeilijkste naam in je bestand, niet op de makkelijkste.
Te veel lettertypes in één uiting. Drie is echt het maximum, en twee is meestal beter: één voor de koppen, één voor de tekst. Elke extra letter maakt de uiting onrustiger zonder dat er iets bij komt.
En bij een kleine mailing?
Bij een kaart, een visitekaartje of een direct mail op klein formaat is de letter bijna altijd kleiner dan je op je scherm denkt. Kies daar schreefloos, houd de tekst kort en zet hem niet lichter dan de letter aankan.
Wat er verder bij een klein formaat komt kijken, van gewicht tot porto, staat op portokosten besparen.
Hoe je het bij ons aanlevert
Lettertypes reizen niet vanzelf mee met een bestand. Lever daarom aan als pdf met de lettertypes ingesloten, of stuur het lettertypebestand mee. Doe je dat niet, dan valt de tekst bij ons terug op een andere letter en klopt de opmaak niet meer.
Hoe je dat precies doet staat op bestanden aanleveren. Twijfel je over een keuze, stuur dan een proef; wij kijken mee vóór er iets op de pers gaat.
Zelf iets laten maken of versturen? Kijk bij drukwerk wat we doen, of vraag een prijs aan. Wij denken mee over de opmaak, ook als het bestand er al ligt.
Verder in de kennisbank
Dit artikel hoort bij Drukwerk. Terug naar het overzicht, of verder met een van deze.
